Nội dung bài viết
Khi một doanh nghiệp muốn đưa sản phẩm mới ra thị trường nhưng không có đội ngũ hoặc năng lực để tự thực hiện toàn bộ quá trình thiết kế, phát triển và sản xuất, ODM là một mô hình có thể được lựa chọn. Khác với hình thức chỉ tiếp nhận yêu cầu sản xuất, doanh nghiệp ODM có thể tham gia từ giai đoạn hình thành giải pháp kỹ thuật cho đến khi sản phẩm được sản xuất.
Đặc điểm này khiến ODM có vị trí riêng trong chuỗi cung ứng. Doanh nghiệp sở hữu thương hiệu có thể tận dụng nền tảng thiết kế, năng lực kỹ thuật và hệ thống sản xuất của đối tác, sau đó đưa sản phẩm ra thị trường dưới thương hiệu của mình.
ODM là gì?
ODM là viết tắt của Original Design Manufacturer, thường được hiểu là nhà sản xuất thiết kế gốc. Trong mô hình này, doanh nghiệp ODM tham gia vào việc thiết kế hoặc phát triển sản phẩm đồng thời đảm nhận hoạt động sản xuất theo thỏa thuận với khách hàng.
Thay vì chỉ nhận một bản thiết kế hoàn chỉnh để sản xuất, ODM có thể cung cấp nền tảng thiết kế, giải pháp kỹ thuật hoặc một sản phẩm đã được phát triển sẵn để khách hàng lựa chọn và tùy chỉnh. Sau khi thống nhất yêu cầu, sản phẩm được sản xuất và thường được đưa ra thị trường dưới thương hiệu của doanh nghiệp đặt hàng.
Nói ngắn gọn, nếu câu hỏi “ODM là gì?” được nhìn từ vai trò trong chuỗi cung ứng, điểm đặc trưng nhất nằm ở việc nhà sản xuất tham gia cả khâu thiết kế/phát triển và khâu sản xuất sản phẩm.
Mô hình ODM hoạt động như thế nào?
Một mô hình ODM thường bắt đầu từ nhu cầu sản phẩm của doanh nghiệp sở hữu thương hiệu. Thay vì tự xây dựng toàn bộ thiết kế và dây chuyền phát triển, doanh nghiệp có thể tìm một đối tác ODM đã có nền tảng kỹ thuật phù hợp.
Quá trình hợp tác có thể diễn ra theo nhiều cách. Khách hàng có thể đưa ra yêu cầu về tính năng, kích thước, hiệu suất, thiết kế bên ngoài hoặc phân khúc giá; ODM sau đó phát triển giải pháp kỹ thuật và hoàn thiện thiết kế để đưa vào sản xuất.
Một trường hợp khác là ODM đã có sẵn nền tảng sản phẩm. Doanh nghiệp đặt hàng lựa chọn nền tảng đó rồi yêu cầu điều chỉnh một số đặc điểm để phù hợp với thương hiệu hoặc thị trường mục tiêu.
Quy trình tổng quát có thể hình dung: Nhu cầu thị trường → yêu cầu sản phẩm → thiết kế/phát triển → thử nghiệm → hoàn thiện → sản xuất → sản phẩm mang thương hiệu khách hàng.
Không phải mọi hợp đồng ODM đều có đầy đủ các bước trên. Mức độ tham gia của ODM phụ thuộc vào loại sản phẩm, khả năng kỹ thuật và thỏa thuận giữa các bên.
Đặc điểm của mô hình ODM
ODM tham gia vào thiết kế và phát triển
Đây là điểm tạo nên sự khác biệt rõ nhất giữa ODM và mô hình chỉ tập trung vào sản xuất. Doanh nghiệp ODM có thể chịu trách nhiệm hoặc tham gia vào việc xây dựng thiết kế, lựa chọn giải pháp kỹ thuật và phát triển sản phẩm.
Với sản phẩm điện tử, phần việc này có thể liên quan đến thiết kế mạch, lựa chọn linh kiện, phát triển PCB/PCBA, firmware hoặc tối ưu cấu hình tùy phạm vi hợp tác.
Một nền tảng có thể được tùy chỉnh cho nhiều khách hàng
Một số doanh nghiệp ODM phát triển các nền tảng sản phẩm có tính tái sử dụng. Khách hàng có thể lựa chọn nền tảng phù hợp rồi điều chỉnh cấu hình, thiết kế hoặc tính năng theo nhu cầu.
Cách làm này giúp rút ngắn thời gian phát triển so với việc bắt đầu một dự án hoàn toàn mới. Tuy nhiên, mức độ tùy chỉnh thực tế phụ thuộc vào khả năng kỹ thuật và quyền sở hữu đối với từng phần của thiết kế.
Sản xuất gắn liền với thiết kế
Thiết kế và sản xuất trong ODM thường có mối quan hệ chặt chẽ. Khi phát triển sản phẩm, đội ngũ kỹ thuật phải đồng thời quan tâm đến khả năng sản xuất, nguồn linh kiện, chi phí và khả năng mở rộng sản lượng.
Điều này giúp giảm khoảng cách giữa thiết kế trên giấy và sản phẩm thực tế. Một thiết kế phù hợp với ODM không chỉ cần đáp ứng yêu cầu chức năng mà còn phải có khả năng sản xuất ổn định.
Sản phẩm thường mang thương hiệu của khách hàng
ODM thường không phải thương hiệu cuối cùng xuất hiện trước người tiêu dùng. Sau khi sản phẩm được hoàn thiện, doanh nghiệp đặt hàng có thể sử dụng thương hiệu riêng để phân phối và kinh doanh. Vì vậy, người tiêu dùng có thể không biết doanh nghiệp nào đứng phía sau quá trình thiết kế hoặc sản xuất sản phẩm.
ODM mang lại lợi ích gì cho doanh nghiệp?
Rút ngắn thời gian phát triển
Khi ODM đã có nền tảng thiết kế, đội ngũ kỹ thuật và kinh nghiệm sản xuất, doanh nghiệp đặt hàng không nhất thiết phải xây dựng mọi thứ từ đầu. Điều này có thể rút ngắn khoảng thời gian từ ý tưởng đến sản phẩm thương mại, đặc biệt với những sản phẩm dựa trên nền tảng kỹ thuật đã được kiểm chứng.
Giảm nguồn lực cần đầu tư cho R&D
Phát triển một sản phẩm mới thường cần đội ngũ thiết kế, kỹ sư, thiết bị thử nghiệm và nhiều vòng kiểm tra. Sử dụng ODM giúp doanh nghiệp tận dụng nguồn lực kỹ thuật sẵn có của đối tác. Nguồn lực nội bộ vì vậy có thể tập trung nhiều hơn vào thương hiệu, nghiên cứu thị trường, phân phối và chiến lược sản phẩm.
Tận dụng kinh nghiệm sản xuất
Khi thiết kế và sản xuất cùng nằm trong hệ thống của ODM, những quyết định kỹ thuật có thể được đánh giá trực tiếp dựa trên khả năng sản xuất thực tế. Đây là lợi thế đáng chú ý đối với các sản phẩm điện tử có nhiều linh kiện hoặc yêu cầu sản xuất phức tạp.
ODM khác OEM ở đâu?
ODM và OEM thường bị sử dụng thay thế cho nhau vì cả hai đều có thể liên quan đến sản xuất theo đơn đặt hàng. Tuy nhiên, khác biệt quan trọng nằm ở mức độ tham gia vào thiết kế sản phẩm.
| Tiêu chí | ODM | OEM |
|---|---|---|
| Ý nghĩa | Original Design Manufacturer | Original Equipment Manufacturer |
| Thiết kế | Có thể tham gia hoặc đảm nhận thiết kế/phát triển | Thường sản xuất dựa trên thiết kế hoặc yêu cầu của khách hàng |
| Phát triển sản phẩm | Tham gia tương đối sâu | Có thể hạn chế hơn, tùy hợp đồng |
| Sản xuất | Có | Có |
| Thương hiệu cuối | Thường thuộc khách hàng | Thường thuộc khách hàng |
| Giá trị cốt lõi | Kết hợp thiết kế và sản xuất | Năng lực sản xuất theo yêu cầu |
Có thể hiểu đơn giản theo điểm xuất phát của dự án: với OEM, doanh nghiệp đặt hàng thường đã xác định rõ thiết kế hoặc yêu cầu sản phẩm và tìm đối tác để thực hiện sản xuất. Với ODM, đối tác sản xuất có thể tham gia từ giai đoạn hình thành và hoàn thiện thiết kế.
Tuy nhiên, ranh giới giữa hai mô hình không phải lúc nào cũng tuyệt đối. Một nhà sản xuất OEM có thể cung cấp thêm một số dịch vụ kỹ thuật, trong khi ODM cũng có thể sản xuất theo thiết kế do khách hàng đưa ra trong một số dự án.
ODM khác EMS như thế nào?
EMS là viết tắt của Electronics Manufacturing Services, tập trung vào việc cung cấp dịch vụ sản xuất điện tử. Phạm vi có thể bao gồm mua linh kiện, quản lý vật tư, lắp ráp PCBA, kiểm tra và hoàn thiện sản phẩm.
ODM có phạm vi khác ở chỗ doanh nghiệp có thể tham gia thiết kế và phát triển sản phẩm trước khi sản xuất. Vì vậy, ODM thường gắn với cả năng lực kỹ thuật và năng lực sản xuất, trong khi EMS được nhận diện chủ yếu qua dịch vụ sản xuất điện tử.
Trong thực tế, một doanh nghiệp có thể cung cấp nhiều loại dịch vụ và vai trò khác nhau. Vì vậy, để xác định một hợp đồng cụ thể thuộc mô hình nào, cần xem xét phạm vi công việc thay vì chỉ dựa vào tên gọi của doanh nghiệp.
Khi nào doanh nghiệp nên lựa chọn ODM?
ODM phù hợp với doanh nghiệp muốn đưa sản phẩm ra thị trường nhưng chưa có đầy đủ năng lực thiết kế và phát triển nội bộ. Mô hình này đặc biệt hữu ích khi thời gian phát triển là yếu tố quan trọng hoặc sản phẩm có thể dựa trên một nền tảng kỹ thuật đã tồn tại.
Doanh nghiệp cũng có thể cân nhắc ODM khi muốn giảm chi phí đầu tư ban đầu cho đội ngũ R&D, thiết bị thử nghiệm và cơ sở hạ tầng sản xuất.
Tuy nhiên, đổi lại là mức độ phụ thuộc vào đối tác về công nghệ, thiết kế và năng lực sản xuất có thể cao hơn. Vì vậy, quyền sở hữu thiết kế, khả năng tùy chỉnh, bảo mật thông tin và phạm vi trách nhiệm của mỗi bên cần được xác định rõ trong hợp đồng.
ODM trong chuỗi cung ứng điện tử
Với sản phẩm điện tử, ODM có thể nằm ở vị trí kết nối giữa ý tưởng sản phẩm, thiết kế kỹ thuật và năng lực sản xuất. Khi một thiết kế được phát triển với mục tiêu đưa thẳng vào sản xuất, các quyết định về linh kiện, PCB, PCBA, khả năng lắp ráp và kiểm tra có thể được xem xét đồng thời.
Mô hình này giúp giảm khoảng cách giữa bộ phận thiết kế và dây chuyền sản xuất. Tuy nhiên, hiệu quả vẫn phụ thuộc vào khả năng phối hợp giữa ODM và doanh nghiệp sở hữu thương hiệu.
Các doanh nghiệp sản xuất điện tử có quy mô lớn như Luxshare ICT có thể tham gia vào những chuỗi cung ứng phức tạp, trong đó yêu cầu về thiết kế, linh kiện, sản xuất và kiểm soát chất lượng cần được phối hợp chặt chẽ.
Những điểm cần làm rõ khi hợp tác với ODM
Trước khi ký kết, doanh nghiệp nên xác định rõ ai sở hữu thiết kế, phần nào có thể tùy chỉnh và quyền sử dụng thiết kế sau khi kết thúc hợp tác. Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng nếu sản phẩm dựa trên nền tảng kỹ thuật do ODM phát triển.
Bên cạnh đó, cần làm rõ tiêu chuẩn chất lượng, nguồn linh kiện, khả năng thay thế linh kiện, sản lượng, thời gian giao hàng và trách nhiệm khi sản phẩm phát sinh lỗi.
Với sản phẩm điện tử, các yêu cầu này thường gắn trực tiếp với kiến thức về thiết kế, sản xuất và quản lý chuỗi cung ứng. Xác định rõ ngay từ đầu giúp hạn chế tranh chấp về phạm vi công việc và quyền sở hữu khi sản phẩm được đưa vào sản xuất hàng loạt.
Kết luận
ODM là gì? ODM là mô hình trong đó nhà sản xuất có thể tham gia cả thiết kế/phát triển và sản xuất sản phẩm theo thỏa thuận với doanh nghiệp sở hữu thương hiệu. Đây là điểm khác biệt quan trọng nhất khi phân biệt ODM với OEM.
Nếu OEM thường được nhận diện từ vai trò sản xuất theo yêu cầu, thì ODM mở rộng phạm vi sang thiết kế và phát triển sản phẩm. Nhờ đó, doanh nghiệp có thể tận dụng nền tảng kỹ thuật và năng lực sản xuất của đối tác để rút ngắn thời gian phát triển, giảm nguồn lực đầu tư ban đầu và đưa sản phẩm ra thị trường nhanh hơn.
