Nội dung bài viết
Khi một sản phẩm được bán dưới thương hiệu của một doanh nghiệp nhưng quá trình sản xuất lại do một đơn vị khác thực hiện, mô hình OEM thường được nhắc đến. Cách hợp tác này cho phép doanh nghiệp sở hữu sản phẩm tận dụng năng lực sản xuất bên ngoài thay vì phải tự xây dựng toàn bộ nhà máy và dây chuyền. Tuy nhiên, OEM không đơn thuần có nghĩa là “thuê một công ty khác sản xuất”. Để hiểu đúng OEM là gì, cần nhìn vào mối quan hệ giữa bên sở hữu sản phẩm, yêu cầu kỹ thuật, thiết kế và đơn vị trực tiếp sản xuất.
OEM là gì?
OEM là viết tắt của Original Equipment Manufacturer, thường được hiểu là nhà sản xuất thiết bị gốc. Trong mô hình OEM, một doanh nghiệp sản xuất hàng hóa theo thiết kế, thông số kỹ thuật hoặc yêu cầu được cung cấp bởi một doanh nghiệp khác.
Bên đặt hàng thường là chủ sở hữu thương hiệu hoặc sản phẩm, còn bên OEM chịu trách nhiệm tổ chức sản xuất theo yêu cầu đã thống nhất. Sau khi hoàn thành, sản phẩm có thể được đưa ra thị trường dưới thương hiệu của bên đặt hàng.
Vì vậy, khi tìm hiểu OEM là gì, điểm quan trọng nhất cần nắm là vai trò của doanh nghiệp OEM tập trung vào năng lực sản xuất theo yêu cầu của đối tác, thay vì mặc định OEM là bên sở hữu thương hiệu hoặc thiết kế sản phẩm.
Mô hình sản xuất OEM hoạt động như thế nào?
Một mô hình OEM thường bắt đầu từ nhu cầu của doanh nghiệp sở hữu sản phẩm. Bên đặt hàng xác định sản phẩm cần sản xuất, yêu cầu kỹ thuật, tiêu chuẩn chất lượng, số lượng và các điều kiện liên quan.
Doanh nghiệp OEM tiếp nhận những yêu cầu đó để chuẩn bị năng lực sản xuất, vật tư, nhân lực và quy trình kiểm soát chất lượng. Tùy hợp đồng, phạm vi công việc có thể bao gồm tìm nguồn linh kiện, mua vật tư, lắp ráp, kiểm tra và hoàn thiện sản phẩm.
Có thể hình dung mối quan hệ cơ bản như sau: Doanh nghiệp đặt hàng → yêu cầu/thiết kế → nhà sản xuất OEM → sản phẩm hoàn thiện → doanh nghiệp sở hữu thương hiệu.
Mức độ tham gia của từng bên không hoàn toàn giống nhau ở mọi hợp đồng. Một số doanh nghiệp đặt hàng cung cấp rất chi tiết về thiết kế và quy trình kỹ thuật, trong khi những trường hợp khác có thể giao cho nhà sản xuất nhiều trách nhiệm hơn về tổ chức sản xuất.
Đặc điểm của mô hình OEM
Sản xuất theo yêu cầu của đối tác
OEM không sản xuất một sản phẩm hoàn toàn độc lập rồi tìm khách hàng sau đó. Hoạt động sản xuất thường được xây dựng dựa trên yêu cầu cụ thể của doanh nghiệp đặt hàng.
Các yêu cầu có thể bao gồm vật liệu, kích thước, cấu hình, thông số kỹ thuật, tiêu chuẩn kiểm tra, sản lượng và quy cách đóng gói. Vì vậy, khả năng đáp ứng chính xác yêu cầu sản xuất là yếu tố quan trọng đối với doanh nghiệp OEM.
Bên đặt hàng thường sở hữu thương hiệu
Sản phẩm được sản xuất theo mô hình OEM thường được đưa ra thị trường dưới thương hiệu của doanh nghiệp đặt hàng. Nhà sản xuất trực tiếp có thể không phải là thương hiệu mà người tiêu dùng nhìn thấy trên sản phẩm.
Điều này cho phép doanh nghiệp sở hữu thương hiệu tập trung vào nghiên cứu thị trường, phát triển sản phẩm, bán hàng và xây dựng thương hiệu trong khi sử dụng năng lực sản xuất của đối tác.
Nhà sản xuất tập trung vào năng lực vận hành
Giá trị của OEM nằm nhiều ở khả năng biến yêu cầu kỹ thuật thành sản phẩm có thể sản xuất ổn định. Điều đó đòi hỏi hệ thống nhà máy, thiết bị, nhân lực, quản lý vật tư và kiểm soát chất lượng phù hợp với từng loại sản phẩm.
Trong ngành điện tử, năng lực này có thể bao gồm lắp ráp PCB/PCBA, quản lý linh kiện, kiểm tra tự động, kiểm tra chức năng và hoàn thiện sản phẩm. Các doanh nghiệp có hệ thống sản xuất quy mô lớn như Luxshare ICT có thể tham gia nhiều công đoạn khác nhau tùy theo phạm vi sản phẩm và yêu cầu của khách hàng.
Mối quan hệ phụ thuộc vào thỏa thuận giữa hai bên
Không có một công thức duy nhất quy định mọi hợp đồng OEM. Phạm vi trách nhiệm về thiết kế, nguyên vật liệu, khuôn mẫu, kiểm tra chất lượng hay logistics có thể được phân chia khác nhau.
Do đó, chỉ biết một sản phẩm được sản xuất theo mô hình OEM chưa đủ để kết luận bên nào chịu trách nhiệm cho từng công đoạn. Cần xem xét cụ thể hợp đồng và phạm vi dịch vụ giữa các bên.
Lợi ích của mô hình OEM đối với doanh nghiệp
OEM giúp doanh nghiệp sở hữu sản phẩm tiếp cận năng lực sản xuất mà không nhất thiết phải tự đầu tư toàn bộ hệ thống nhà máy.
Giảm nhu cầu đầu tư cơ sở sản xuất
Xây dựng một dây chuyền sản xuất hoàn chỉnh đòi hỏi vốn lớn cho nhà xưởng, máy móc, nhân sự và hệ thống quản lý. Sử dụng đối tác OEM giúp doanh nghiệp tận dụng cơ sở hạ tầng đã được xây dựng sẵn. Nguồn lực vì vậy có thể được tập trung nhiều hơn cho các hoạt động như phát triển sản phẩm, thương hiệu, bán hàng hoặc mở rộng thị trường.
Tận dụng năng lực sản xuất chuyên môn
Một nhà sản xuất chuyên nghiệp có thể đã sở hữu thiết bị, nhân sự và quy trình phù hợp với một ngành hàng nhất định. Doanh nghiệp đặt hàng có thể tận dụng kinh nghiệm vận hành này thay vì tự xây dựng từ đầu.
Linh hoạt khi mở rộng sản lượng
Khi nhu cầu thay đổi, doanh nghiệp có thể điều chỉnh sản lượng theo năng lực và thỏa thuận với nhà sản xuất. Với những sản phẩm có nhu cầu tăng nhanh, khả năng mở rộng công suất của đối tác OEM có thể trở thành một yếu tố quan trọng trong kế hoạch cung ứng.
Hạn chế cần lưu ý khi hợp tác OEM
Mô hình OEM cũng tạo ra những vấn đề cần được kiểm soát. Doanh nghiệp đặt hàng phụ thuộc nhất định vào năng lực sản xuất, chất lượng và tiến độ của đối tác.
Nếu quy trình kiểm soát không chặt chẽ, sai lệch về vật liệu, thông số hoặc chất lượng giữa các lô sản xuất có thể ảnh hưởng đến sản phẩm cuối cùng. Ngoài ra, việc chia sẻ thiết kế, thông số kỹ thuật và dữ liệu sản phẩm cũng đòi hỏi cơ chế bảo mật phù hợp.
Vì vậy, khi lựa chọn đối tác OEM, doanh nghiệp thường cần xem xét năng lực sản xuất, hệ thống quản lý chất lượng, khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng, năng lực đáp ứng sản lượng và mức độ phù hợp với yêu cầu kỹ thuật.
OEM khác EMS và ODM như thế nào?
OEM, EMS và ODM đều có thể xuất hiện trong hoạt động sản xuất thuê ngoài nhưng trọng tâm của từng mô hình không giống nhau.
| Tiêu chí | OEM | EMS | ODM |
|---|---|---|---|
| Trọng tâm | Sản xuất theo yêu cầu | Cung cấp dịch vụ sản xuất điện tử | Thiết kế/phát triển và sản xuất |
| Thiết kế sản phẩm | Thường do bên đặt hàng cung cấp hoặc kiểm soát | Tùy phạm vi dịch vụ | ODM thường tham gia phát triển |
| Sản xuất | Là hoạt động cốt lõi | Là hoạt động cốt lõi | Kết hợp với thiết kế |
| Thương hiệu sản phẩm | Thường thuộc bên đặt hàng | Thường thuộc khách hàng | Thường thuộc bên đặt hàng |
| Phạm vi | Có thể áp dụng rộng cho nhiều ngành | Tập trung vào sản xuất điện tử | Gắn với thiết kế và phát triển sản phẩm |
OEM và EMS
Điểm khác biệt dễ thấy nằm ở phạm vi khái niệm. EMS (Electronics Manufacturing Services) nhấn mạnh vào dịch vụ sản xuất điện tử, có thể bao gồm quản lý vật tư, lắp ráp PCBA, kiểm tra và hoàn thiện sản phẩm.
Trong khi đó, OEM là cách gọi gắn với mô hình nhà sản xuất thực hiện sản phẩm theo yêu cầu của bên đặt hàng. Trong thực tế, một doanh nghiệp có thể cung cấp năng lực EMS và đồng thời tham gia các hợp đồng có tính chất OEM.
OEM và ODM
ODM là viết tắt của Original Design Manufacturer. Khác với OEM, ODM thường tham gia sâu hơn vào việc thiết kế hoặc phát triển sản phẩm bên cạnh hoạt động sản xuất.
Nếu OEM chủ yếu được nhìn từ góc độ sản xuất theo yêu cầu, thì ODM được nhận diện rõ hơn qua vai trò thiết kế/phát triển kết hợp sản xuất.
Khi nào doanh nghiệp nên sử dụng mô hình OEM?
OEM thường phù hợp với doanh nghiệp đã xác định được sản phẩm và yêu cầu kỹ thuật nhưng không muốn tự đầu tư toàn bộ năng lực sản xuất.
Mô hình này đặc biệt hữu ích khi doanh nghiệp muốn đưa sản phẩm ra thị trường mà không cần xây dựng ngay một hệ thống nhà máy riêng. Tuy nhiên, mức độ phù hợp còn phụ thuộc vào độ phức tạp của sản phẩm, sản lượng, yêu cầu kiểm soát chất lượng và khả năng quản lý nhà cung cấp.
Với sản phẩm điện tử, doanh nghiệp cũng cần xác định rõ phần nào thuộc trách nhiệm của bên đặt hàng và phần nào do nhà sản xuất đảm nhiệm. Những vấn đề này thường liên quan trực tiếp đến kiến thức về sản xuất điện tử, quản lý linh kiện và chuỗi cung ứng.
Cách nhận biết một mô hình có phải OEM hay không?
Không nên xác định OEM chỉ dựa vào việc sản phẩm được sản xuất bởi một công ty khác. Có thể xem xét một số yếu tố chính:
- Ai là bên sở hữu hoặc kiểm soát yêu cầu sản phẩm?
- Nhà sản xuất có trực tiếp thực hiện quá trình sản xuất không?
- Sản phẩm được đưa ra thị trường dưới thương hiệu của bên nào?
- Thiết kế và thông số kỹ thuật do bên nào cung cấp hoặc kiểm soát?
- Nhà sản xuất chỉ thực hiện sản xuất hay còn tham gia thiết kế và phát triển?
Câu trả lời cho các yếu tố này giúp phân biệt OEM với ODM, EMS và những hình thức thuê ngoài khác chính xác hơn.
Kết luận
OEM là gì? Đây là mô hình trong đó một doanh nghiệp sản xuất sản phẩm theo thiết kế, thông số kỹ thuật hoặc yêu cầu của một doanh nghiệp khác. Bên đặt hàng thường sở hữu thương hiệu và đưa sản phẩm ra thị trường, còn nhà sản xuất tập trung vào năng lực tổ chức và thực hiện sản xuất. OEM khác EMS ở trọng tâm mô hình hợp tác và khác ODM ở mức độ tham gia vào thiết kế, phát triển sản phẩm. Hiểu rõ những điểm này giúp doanh nghiệp xác định đúng vai trò của từng bên khi xây dựng chuỗi cung ứng và lựa chọn phương án sản xuất phù hợp.
